Διαπραγμάτευση ταυτοτήτων των μελλοντικών εκπαιδευτικών στον αναστοχασμό τους για το γλωσσικό μάθημα

Ευγενία Βασιλάκη, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Ελένη Γκανά, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Στάθης Σελίμης, Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου

Παρουσίαση

Περίληψη

Αντλώντας υλικό από τα κείμενα αναστοχασμού πάνω στις πρώτες διδασκαλίες που σχεδιάζουν και υλοποιούν φοιτητές και φοιτήτριες Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης στο πλαίσιο της Σχολικής Πρακτικής Άσκησης, στην παρουσίαση αυτή συζητάμε διαδικασίες οικειοποίησης, εντάσεων και αντιπαραθέσεων των λόγων (discourses) για τη διδασκαλία του γλωσσικού μαθήματος όπως αναπλαισιώνονται στις κειμενικές πραγματώσεις των μελλοντικών εκπαιδευτικών. Τα κείμενα αναστοχασμού των διδασκαλιών έχουν συχνά μελετηθεί ως πεδία διαπραγμάτευσης των επαγγελματικών ταυτοτήτων των μελλοντικών εκπαιδευτικών, οι οποίες κατασκευάζονται, αναδιαμορφώνονται και μετασχηματίζονται μέσω των λόγων που κυκλοφορούν στα τοπικά και χρονικά προσδιοριζόμενα εκπαιδευτικά και κοινωνικοπολιτισμικά πλαίσια. Ενώ οι σχετικές μελέτες αφορούν ευρύτερα τη διαπραγμάτευση των παιδαγωγικών ταυτοτήτων που διαμορφώνουν οι μελλοντικοί εκπαιδευτικοί εντός των βασικών σπουδών τους ή/και της πρακτικής άσκησης, στην παρούσα μελέτη εστιάζουμε στις πτυχές εκείνες που συνδέονται με τη γλωσσική διδασκαλία και επιχειρούμε να τις αναλύσουμε μέσα στο σύνθετο πλέγμα των γλωσσοδιδακτικών λόγων που κυκλοφορούν σε ακαδημαϊκό, θεσμικό και σχολικό επίπεδο στο ελληνικό εκπαιδευτικό συγκείμενο.

Οι ταυτοτικές πραγματώσεις που αναδύονται στα κείμενα που μελετάμε εμφανίζουν εντάσεις/αντιφάσεις καθώς οι μελλοντικοί εκπαιδευτικοί αντλούν κατά την κατασκευή τους από τον παραδοσιακά εδραιωμένο γλωσσοδιδακτικό λόγο που δίνει έμφαση στη διδασκαλία της γλώσσας ως αποπλαισιωμένου συστήματος, ενώ ταυτόχρονα επιχειρούν να τον αναπλαισιώσουν με διδακτικές πρακτικές που απηχούν επικοινωνιακές και μαθητοκεντρικές προσεγγίσεις. Αυτή η αμηχανία ή/και δυσκολία μετασχηματισμού των αποκαλούμενων «καινοτόμων» παιδαγωγικών πρακτικών σε γλωσσική διδασκαλία -αναμενόμενη, ως ένα βαθμό, με βάση τα ευρήματα σχετικών μελετών για τις αντιλήψεις και τις πρακτικές των εν ενεργεία εκπαιδευτικών- θα μπορούσε περαιτέρω να αποτελέσει αφετηρία αναστοχασμού για τα περιεχόμενα και τις προσεγγίσεις της γλώσσας και της διδασκαλίας της στη βασική εκπαίδευση των εκπαιδευτικών.